استانبول یا یدی ایکلیم

راهنمای کارشناسی انتخاب کتاب ترکی استانبول یا یدی ایکلیم

استانبول چیست

مجموعهٔ «استانبول؛ ترکی برای خارجی‌ها» دورهٔ آموزش ترکی به‌عنوان زبان خارجی است که بر اساس معیارهای مشترک اروپا چیده شده و رویکرد ارتباطی و زبان‌آموزمحور دارد. هدف اعلام‌شدهٔ مجموعه این است که ترکی رسمی ترکیه را به زبان‌آموزان بین‌المللی با روش‌های روز بیاموزد و کنار زبان، نگاه فرهنگی را هم منتقل کند.

ساختار سطح‌ها روشن است: دو جلد پایه با برچسب A1 و A2، دو جلد میانی با برچسب B1 و B2، و یک جلد پیشرفته با برچسب C1/+. یعنی کل مسیر در پنج کتاب دانش‌آموز جمع شده است. هر کتاب شش واحد دارد و هر واحد به سه زیرموضوع تقسیم می‌شود. در ابتدای واحد، مهارت‌ها، موضوع‌های دستوری و گروه‌های واژگانی هدف همان واحد نوشته شده است.

درون هر زیرموضوع، ترتیب کار ثابت است: آمادگی، خواندن، بخش «شما چطور؟»، دستور، شنیدن، صحبت و نوشتن. پایان واحد هم بخش‌هایی مثل از فرهنگی به فرهنگ دیگر، زبان کلاس، بازی و یادگیری، آنچه آموختیم، خودارزیابی و فهرست واژه دارد. همین چیدمان باعث می‌شود کلاس بداند هر صفحه مال کدام مهارت است و زبان‌آموز بتواند پیشرفت خودش را در خودارزیابی علامت بزند.

چرا این ساختار برای کلاس مهم است

چون هر واحد از پیش‌تمرین تا خودارزیابی یک حلقهٔ کامل است، پریدن از وسط واحد یا جا انداختن شنیدن و صحبت، حلقه را می‌شکند. کسی که فقط خواندن و دستور را جلو می‌برد، در واحدهای بعدی با تکالیف صحبت و نوشتن همان سطح روبه‌رو می‌شود که پایه‌اش را تمرین نکرده است.

یدی ایکلیم چیست

یدی ایکلیم مجموعهٔ آموزش ترکی است که برای سطح‌های چارچوب مشترک اروپا و حوزه‌های زندگی پایه آماده شده است. در وضع فعلی، کتاب‌های سطح A1، A2، B1، B2، C1 و C2 موجودند؛ یعنی شش سطح جدا، نه پنج. این مجموعه در مراکز فرهنگی، بخش‌های ترک‌شناسی همکار و مراکز آموزش ترکی داخل ترکیه به کار می‌رود.

برای هر سطح، چند جزء جدا چاپ شده است: کتاب دانش‌آموز، کتاب کار، راهنمای معلم، دفترچهٔ شنیداری و سی‌دی صوتی. این یعنی برخلاف بعضی دوره‌ها که فایل صوتی را فقط با یک کد داخل همان جلد می‌گذارند، اینجا بستهٔ شنیداری هم جزء رسمی مجموعه است و باید با همان سطح جور باشد.

متن‌ها و تصویرها برای نیاز بزرگسال در یادگیری ترکی به‌عنوان زبان خارجی انتخاب شده‌اند. مخاطب اعلام‌شدهٔ این مسیر، بزرگسالان بالای پانزده سال است؛ نه کودک و نه نوجوان کم‌سن. اگر هدفتان ترکی کودک است، مسیر دیگری لازم است و این دو مجموعه جای آن را نمی‌گیرند.

شش سطح یعنی چه در عمل

وجود جلد جدا برای C1 و C2 یعنی مسیر پیشرفته دو پلهٔ مشخص دارد. در استانبول، مرحلهٔ پیشرفته در یک جلد با برچسب C1/+ جمع شده است. پس اگر کلاس یا برنامهٔ شما «C2 یدی ایکلیم» نوشته، نمی‌توانید به‌جای آن فقط «C1 استانبول» بگذارید و انتظار همان تقسیم‌بندی را داشته باشید.

استانبول و یدی ایکلیم چطور فرق می‌کنند

اولین فرق، تعداد سطح و شکل جلد پیشرفته است. استانبول پنج کتاب دارد و پیشرفته را در C1/+ جمع کرده؛ یدی ایکلیم شش سطح جدا تا C2 دارد. هر دو از A1 شروع می‌کنند و هر دو روی چهار مهارت کار می‌کنند، اما نقشهٔ پله‌ها یکی نیست.

فرق دوم، بسته‌بندی همراه کتاب است. در استانبول، واحدها شنیدن و صحبت و خودارزیابی را داخل همان کتاب دانش‌آموز جلو می‌برند. در یدی ایکلیم، کنار کتاب دانش‌آموز، کتاب کار، راهنمای معلم و بستهٔ شنیداری جدا برای همان سطح تعریف شده است. اگر فقط یکی از این جزءها را بخرید و کلاس بقیه را می‌خواهد، ترم ناتمام می‌ماند.

فرق سوم، زمینهٔ استفاده است. یدی ایکلیم در شبکهٔ مراکز فرهنگی و برنامه‌های رسمی آموزش ترکی بزرگسال پرکاربرد است؛ استانبول از سنت آموزش ترکی به دانشجویان بین‌المللی آمده و در کلاس‌های عمومی و مؤسسات زیاد دیده می‌شود. هیچ‌کدام «بهتر مطلق» نیستند؛ مهم این است که مسیر کلاس و شمارهٔ سطح روی جلد یکی باشد.

یک تصور رایج این است که چون هر دو A1 دارند، می‌شود ترم اول را با یکی خواند و ترم بعد را با دیگری ادامه داد. در عمل واژه‌نامه، ترتیب دستور و تکالیف واحدها فرق دارد؛ عوض کردن مجموعه وسط راه یعنی از نو ساختن عادت‌های درس، نه فقط عوض کردن جلد.

ینی استانبول را با استانبول یکی نگیرید

در بازار کتاب، نام «ینی استانبول» هم دیده می‌شود: مجموعه‌ای تازه با سطح‌های A1 تا C1، هر سطح شش واحد، و بستهٔ درس به‌اضافهٔ کتاب کار و دسترسی شنیداری و ویدئو. این مجموعه مسیر جداگانه‌ای است و با پنج‌جلدی کلاسیک استانبول یا با یدی ایکلیم یکی نیست. اگر کلاس فقط «استانبول» نوشته، قبل از خرید بپرسید منظوری کلاسیک است یا ینی؛ حدس از روی رنگ جلد کافی نیست.

نقشهٔ سطح دو مجموعه

جدول زیر سطح‌های رسمی هر مجموعه را کنار هم می‌گذارد. ستون‌ها فهرست کالا نیستند؛ نشان می‌دهند هر مسیر چند پله دارد و پیشرفته چطور تقسیم شده است.

اگر سطح فعلی‌تان را نمی‌دانید، اول با آزمون یا نمونهٔ درس سطح پایین‌تر شروع کنید؛ پریدن به B1 وقتی A2 تمام نشده، در هر دو مجموعه فشار می‌آورد.

این جدول را چطور بخوانیم

اگر کلاس «B2» نوشته، در هر دو مجموعه جلد B2 همان سطح میانی بالاست؛ اما اگر کلاس «C2» نوشته، فقط مسیر یدی ایکلیم آن پله را جدا دارد. برای مرور گزینه‌های رایج ترکی، راهنمای بهترین کتاب‌های زبان ترکی استانبولی را هم ببینید.

هر کدام برای چه کسی است

استانبول برای کسی است که ترکی را به‌عنوان زبان خارجی در کلاس عمومی یا دورهٔ دانشجویان بین‌المللی می‌خواند و می‌خواهد از A1 تا پیشرفته را در پنج پله پشت سر هم طی کند. اگر معلم واحدبه‌واحد با بخش‌های خواندن، شنیدن، صحبت و خودارزیابی جلو می‌رود، این ساختار با همان ریتم جور است.

یدی ایکلیم برای بزرگسال بالای پانزده سالی است که در برنامه‌ای پیش می‌رود که این مجموعه را محور گذاشته، یا می‌خواهد تا C2 مسیر جدا داشته باشد و کتاب کار و بستهٔ شنیداری هم‌سطح را هم جدا تهیه کند. اگر مرکز آموزشی‌تان روی یدی ایکلیم است، عوض کردنش با استانبول فقط به‌خاطر شباهت نام سطح، درس‌ها را از هم جدا می‌کند.

هیچ‌کدام برای کودک طراحی نشده‌اند. برای سن پایین، مجموعهٔ کودک جدا لازم است؛ در این باره راهنمای کتاب‌های ترکی کودکان را ببینید.

برای چه کسی مناسب نیست

کسی که فقط مکالمهٔ سفر می‌خواهد و حوصلهٔ واحد کامل با خواندن و نوشتن ندارد، با دورهٔ عمومی فشار می‌آورد؛ هر دو مجموعه دورهٔ کامل مهارت‌اند، نه دفترچهٔ جملهٔ آماده. کسی هم که آزمون تخصصی جدا می‌خواهد، باید کتاب تمرین همان آزمون را جدا ببیند؛ این دو مسیر جای کتاب آزمون صرف را نمی‌گیرند.

مهارت و دستور در هر مسیر

در استانبول، هر زیرموضوع چهار مهارت را لمس می‌کند: خواندن متن هم‌سطح، شنیدن، صحبت و نوشتن، به‌اضافهٔ بلوک دستور و کار واژگانی که در ابتدای واحد اعلام شده است. بخش «شما چطور؟» زبان‌آموز را از متن به تجربهٔ خودش می‌برد و خودارزیابی پایان واحد نشان می‌دهد کدام هدف‌ها نشسته‌اند.

یدی ایکلیم هم روی سطح‌های اروپا و حوزه‌های زندگی پایه بنا شده و چهار مهارت را هدف می‌گیرد، اما تمرین بیشتر را به کتاب کار هم‌سطح و شنیدن را به دفترچه و سی‌دی همان سطح می‌سپارد. یعنی پیشرفت مهارت به کامل بودن بسته بستگی دارد، نه فقط ورق زدن کتاب دانش‌آموز.

در هر دو مسیر، دستور از فهرست ابتدای واحد یا اهداف سطح می‌آید، نه از یک کتاب دستور جدا. اگر ساختاری در واحد آمده، همان را با مثال‌های واحد تمرین کنید؛ پریدن به دستور سطح بالاتر قبل از تمام شدن واحدهای جاری، فقط فهرست را شلوغ می‌کند.

نقش کتاب کار و فایل شنیداری

در یدی ایکلیم، کتاب کار و بستهٔ شنیداری جزء تعریف مجموعه برای همان سطح‌اند. در استانبول، شنیدن داخل واحد آمده و خودارزیابی پایان واحد جای بخشی از بازبینی را می‌گیرد. در هر حال، شمارهٔ سطح کتاب دانش‌آموز و کتاب کار باید یکی باشد؛ دربارهٔ این قاعده در راهنمای کتاب دانش‌آموز و کتاب کار بیشتر نوشته‌ایم.

از کجا معلوم وقت جلد بعد است

در استانبول، نشانهٔ روشن، بخش «آنچه آموختیم» و خودارزیابی پایان واحد است. اگر در چند واحد آخر یک جلد، خودارزیابی را بدون برگشتن مداوم به درس پر می‌کنید و تکالیف صحبت و نوشتن همان واحد را می‌سازید، رفتن به جلد بعد منطقی است.

در یدی ایکلیم، نشانه این است که تمرین‌های کتاب کار هم‌سطح را به‌طور منظم تمام کرده‌اید و فایل‌های شنیداری همان سطح را بدون وابستگی دائمی به متن نوشته می‌فهمید. چون هر سطح بستهٔ جدا دارد، نیمه‌کاره گذاشتن کتاب کار و پریدن به سطح بعد، حلقهٔ همان سطح را ناقص می‌گذارد.

در هر دو مسیر، اگر هنوز ساختن جملهٔ سادهٔ اهداف سطح فعلی طول می‌کشد، مرور همان جلد بهتر از خرید جلد بالاتر است. عجله در تعویض سطح، فقط فهرست عنوان‌های روی جلد را جلو می‌برد، نه مهارت را.

کی هنوز زود است

اگر فقط آزمون کتبی را خوب می‌دهید اما بخش صحبت واحد را رد می‌کنید، هنوز برای سطح بعد زود است. هر دو مجموعه صحبت و نوشتن را جزء مهارت همان سطح می‌دانند، نه کار اختیاری.

اشتباه‌هایی که مسیر را عوض می‌کند

یکی گرفتن دو مجموعه به‌خاطر حرف سطح. A2 استانبول و A2 یدی ایکلیم هر دو سطح پایه‌اند، اما واحدها، واژه‌ها و تکالیف یکی نیستند. جابه‌جا کردنشان وسط ترم یعنی دو بار شروع کردن عادت درس.

خرید فقط کتاب دانش‌آموز وقتی کلاس بسته می‌خواهد. در یدی ایکلیم اگر معلم کتاب کار یا شنیداری هم‌سطح را خواسته، همان جزء را هم باید با همان سطح بگیرید. در استانبول هم رد کردن شنیدن و خودارزیابی، همان اشتباه را به شکل دیگری می‌سازد.

خواندن C1/+ استانبول به‌عنوان دو سطح C1 و C2. برچسب C1/+ یک جلد پیشرفته است؛ معادل خودکار دو جلد C1 و C2 یدی ایکلیم نیست. برعکسش هم صادق است: داشتن C1 یدی ایکلیم به‌معنای تمام شدن مسیر C1/+ استانبول نیست.

خلط ینی استانبول با استانبول کلاسیک

ینی استانبول سطح‌های A1 تا C1 و شش واحد در هر کتاب دارد و دسترسی شنیداری و ویدئو را با بستهٔ خودش می‌آورد. اگر کلاس نسخهٔ کلاسیک را می‌گوید و شما ینی را بخرید، یا برعکس، شمارهٔ درس و تکلیف با هم جور درنمی‌آید.

برنامهٔ مطالعه روی همین دفترها

برنامهٔ زیر ساعت تازه‌ای نمی‌سازد؛ فقط ترتیب خود کتاب‌ها را رعایت می‌کند. سرعت را برنامهٔ کلاس یا وقت شما تعیین می‌کند.

1. از روی نوشتهٔ کلاس یا هدف سطح، یکی از دو مجموعه را انتخاب کنید و تا پایان همان مسیر عوضش نکنید.
2. اگر از صفر می‌آیید، فقط جلد یا سطح A1 همان مجموعه را بردارید؛ از B1 شروع کردن بدون پایه، در هر دو مسیر سنگین است.
3. در استانبول هر واحد را با سه زیرموضوع و به ترتیب آمادگی تا نوشتن جلو ببرید و خودارزیابی پایان واحد را علامت بزنید.
4. در یدی ایکلیم، بعد از بخش‌های کتاب دانش‌آموز، تمرین هم‌موضوع در کتاب کار همان سطح را همان هفته تمام کنید.
5. فایل یا سی‌دی شنیداری همان سطح را همزمان با واحد بشنوید؛ انداختنش برای آخر ترم، مهارت شنیدن را عقب می‌اندازد.
6. وقتی خودارزیابی یا کتاب کار سطح فعلی را با اطمینان تمام کردید، جلد بعد همان مجموعه را بگیرید، نه جلد هم‌نام مجموعهٔ دیگر.

کسی که بدون کلاس می‌خواند، باید صحبت و نوشتن پایان واحد را جدی بگیرد. در استانبول این بخش‌ها داخل واحد آمده‌اند؛ در یدی ایکلیم بخشی از بار تمرین روی کتاب کار است.

اگر بین دو سطح مردد هستید، سطح پایین‌تر همان مجموعه را بردارید و واحدهای آخرش را مرور کنید. این کار کمتر از پریدن به سطح بالاتر و گیر کردن در هفتهٔ اول وقت می‌گیرد.

کنار کتاب چه چیزی لازم است

برای یدی ایکلیم، کتاب کار و بستهٔ شنیداری هم‌سطح ضروری‌اند. برای استانبول، کامل کردن زنجیرهٔ مهارت داخل واحد و جدی گرفتن خودارزیابی همان نقش را دارد. کتاب دستور جدا فقط وقتی لازم است که معلم صریحاً بخواهد؛ خود واحدها فهرست دستور همان سطح را دارند.

پیشنهاد مشخص

اگر کلاس یا مرکز آموزشی‌تان استانبول را نوشته، از همان پنج‌جلدی و سطح نوشته‌شده شروع کنید و تا آخر همان مسیر بمانید. اگر یدی ایکلیم را نوشته، سطح اعلام‌شده را با کتاب کار و شنیداری هم‌شماره بردارید.

اگر آزادید و از صفر می‌آیید، اول ببینید ادامهٔ راهتان به کدام شبکهٔ آموزشی نزدیک است: مسیرهایی که تا C2 جدا می‌خواهند با یدی ایکلیم هم‌خوان‌ترند؛ مسیرهایی که با پنج پله تا C1/+ جلو می‌روند با استانبول ساده‌تر هماهنگ می‌شوند.

اگر بین دو جلد هم‌سطح از دو مجموعه مردد هستید، همان مجموعه‌ای را بردارید که معلم، همکلاسی‌ها یا آزمون ورودی‌تان بر آن است. شباهت حرف A یا B روی جلد، دلیل کافی برای عوض کردن مجموعه نیست.

یک قاعدهٔ ساده

نام مجموعه، حرف سطح، و اگر هست شمارهٔ کتاب کار و بستهٔ شنیداری را با هم تطبیق دهید. اگر این سه یکی بودند، انتخاب درست است.

پرسش‌های پرتکرار